Maandagmiddag 1 december jl. was de Kennisbijeenkomst KRW in het stedelijk waterbeheer op het hoofdkantoor van waterschap Amstel, Gooi en Vecht. Het was een succesvolle bijeenkomst, nuttige kennis en ervaringen zijn gedeeld. We hadden beloofd om op een aantal vragen nog terug te komen.
Hieronder een overzicht van de vragen en antwoorden per kennissessie. Als er nog aanvullende vragen zijn, laat het ons dan zeker weten via krw_gemeenten@agv.nl.
Algemeen
❓Vraag: Mogen wij de documentaire SLOOT delen binnen ons netwerk?
✅ Antwoord: Op dit moment mag de documentaire nog niet gedeeld omdat deze nog niet openbaar is. Later dit voorjaar wel, dan wordt de link gedeeld via de KRW-nieuwsbrief.
❓Vraag: Is het mogelijk te kwantificeren dat maatregelen een effect hebben op de waterkwaliteit?
✅ Antwoord 1: Met één ingreep redden we het niet. Door structureel anders te werken, bereiken we effect. Het gaat dan om de optelsom van alle maatregelen die we samen nemen. Onderzoek heeft aangetoond dat het (structureel) aanleggen van NVO's en oplossen van foutaansluitingen effect hebben:
- Voor foutaansluitingen: Eén foutaansluiting kan gelijkgesteld worden aan jaarlijks 200 kg ontlasting, 1.500 L urine en 40 kg wasmiddel. Door de foutaansluiting weg te nemen, komen deze nutriënten niet meer in de watergang en verbetert de waterkwaliteit.
- Voor NVO’s: Bij de KRW-beoordeling door Europa wordt per water gekeken naar de EKR-scores (Ecologische Kwaliteit Ratio). Dat is een waardering voor onder andere de soorten en hoeveelheid waterplanten. Bij natuurlijke taluds is die score duidelijk hoger dan bij andere vormen van oevers. De waterplanten zijn op hun beurt het huis voor vis en macrofauna, wat de andere twee kwaliteitselementen zijn voor de KRW-beoordeling. De realisatie en het behoud van NVO's is dus een randvoorwaarde om aan de KRW te kunnen voldoen.
✅ Antwoord 2: AGV voert metingen uit in de KRW-waterlichamen (hoofdwateren). Door als gemeenten, waterschap en overige terreinbeheerders samen maatregelen te nemen, zullen we in die metingen verbetering gaan zien. Wil je specifiek voor jouw projectlocatie verschil meten? Dan is een nulmeting nodig voor de uitvoering van je project en een of meerdere metingen daarna. Hoewel het niet nodig is voor de KRW-beoordeling, werkt AGV graag met je mee aan initiatieven voor lokale effectmetingen.
❓Vraag: Is het mogelijk om een kaart te maken met locaties die kansrijk zijn voor de maatregelen?
✅ Antwoord: AGV werkt graag mee aan het ontwikkelen van zo'n kaart voor jouw gebied. Er zijn natuurlijk verschillende factoren die meespelen bij de kansrijkheid. In de bebouwde omgeving komt een groot deel van die informatie vanuit de gemeente. Zo kan cultuurhistorie (stadsgezicht) een belangrijk aspect zijn voor de kansrijkheid van NVO's. Voor de kansrijkheid van onderzoeken naar foutaansluitingen is natuurlijk de aanwezigheid van een gescheiden stelsel een belangrijke voorwaarde. Eigenlijk wil AGV juist graag met gemeenten in gesprek over het vergroten van die kansen, bijvoorbeeld door een manier te vinden waarmee NVO's niet langer strijdig zijn met cultuurhistorie.
Wat AGV kan aanbieden is de kansrijkheid vanuit het watersysteem. Voor NVO's kan AGV een kaart aanleveren met daarop de ruimte die er in de watergang is – buiten het stroomprofiel – om onder water een talud te verflauwen. Je kunt daar dus (deels) water inwaarts werken. Die kaart hebben we inmiddels voor verschillende gemeenten aangeleverd. Je kunt zo'n kaart aanvragen via je accounthouder bij AGV of via krw_gemeenten@agv.nl.
Aanleg, beheer en onderhoud van NVO
❓Vraag: Hoe weet je welke bestekken en contracten er nodig zijn voor het ecologisch beheer van een NVO, er zijn zoveel verschillende?
✅ Antwoord: AGV heeft voor aannemers een handleiding gemaakt voor het ecologisch beheren van watergangen. We adviseren om aan te besteden met certificering genaamd ‘De Keurkleur Blauw’ die is gericht op ontwikkelbeheer. Aannemers kunnen dit certificaat halen en dan werken ze volgens een ecologisch beheer wat goed aansluit bij het beheer van NVO. Tip: Het belangrijkste is dat “de snor” blijft staan! In dit artikel lees je precies wat je moet doen in bestekken en contracten.
Kleurkeur Blauw cursus via AGV
Als aannemers die voor de gemeente werken geïnteresseerd zijn in het behalen van het Kleurkeur Blauw Certificaat of nog scholing wenselijk is, geef het dan door. Zij kunnen zich aanmelden voor een interne cursus bij AGV. De eerstvolgende cursus op 14 april is al vol, maar dan we zetten we de aannemer op de lijst voor de volgende. Bij interesse mail naar krw_gemeenten@agv.nl
❓Vraag: Heeft AGV onderhoudsplannen die gemeenten kunnen gebruiken voor het onderhoud van een NVO, met de juiste tips en verdeling van het maaiwerk?
✅ Antwoord: AGV heeft op dit moment zelf ook nog geen vast onderhoudsplan. De stimuleringsprojecten die we samen met gemeenten uitvoeren, willen we graag benutten om die plannen wel te ontwikkelen. De vraag naar maatwerk die er nu is per locatie, zetten we graag in overleg met gemeenten om naar enkele standaarden die voor de meeste situaties passend zijn.
De algemene afspraak is nu dat het waterschap het natte deel onderhoud en de terreinbeheerder (gemeente) het droge deel. Maar we maken nu per locatie ook nadere afspraken.
❓Vraag: Zijn er kansen om waterplanten te stimuleren? Ook bij plekken waar beschoeiing is.
✅ Antwoord: Waterplanten hebben een goede waterkwaliteit nodig om te groeien. Het inplanten van waterplanten kan alleen in goede omstandigheden. Goede omstandigheden betekent vooral: goed doorzicht onder water, luwe zones, wegnemen van voedingsbronnen (foutaansluitingen, bagger, bladval, eenden- en ganzenpoep), wegnemen van schaduw (bomen, steigers, bouwwerken). Wanneer een beschoeiing absoluut noodzakelijk is, bijvoorbeeld bij een slappe bodem, kan gekozen worden voor onderwater-beschoeiing, of een beschoeiing die in het talud verdwijnt, juist onder maaiveld. Zie ook deze handreiking.
Inrichting van watergangen
❓Vraag: Wat als er bij nieuwe inrichting van een watergang geen ruimte is om schaduwwerking te compenseren?
✅ Antwoord: In de nieuwe Waterschapsverordening staat dat er bij nieuwe inrichting van watergangen rekening gehouden moet worden met schaduwwerking. Per aanvraag wordt dan ook in de directe omgeving gekeken naar mogelijke compensatie van de schaduwwerking. Als er geen ruimte is, dan kan er worden gekeken naar alternatieven. Of een project kan zelfs worden afgewezen. Het is echt per situatie afhankelijk en daarom goed om de collega’s van Planadvies vroegtijdig bij nieuwe projecten te betrekken.
❓Vraag: Wanneer is de volgende sessie over de Waterschapsverordering van AGV met gemeenten?
✅ Antwoord: Het team is druk bezig met de laatste aanpassingen en wil rond eind maart weer richting de gemeente gaan om de aanpassingen te bespreken, een uitnodiging volgt.
Hemelwater en overstorten
❓Vraag: Welke nieuwe eisen gaat het waterschap AGV stellen aan lozingen? En hoe moeten wij dit als gemeenten meenemen? Wordt hier ook rekening gehouden met beperkingen in ruimte en oplossingen?
✅ Antwoord: We begrijpen dat dit een gevoelig onderwerp is en AGV zal gemeenten dan ook zorgvuldig meenemen bij de ontwikkeling van haar aanpak voor lozingen.
❓Vraag: Hiervoor werd juist gestimuleerd om af te koppelen voor de waterkwaliteit en nu geven jullie aan dat dit niet goed is? Waarom is dit inzicht verandert, want is hemelwater niet schoner als afvalwater?
✅ Antwoord: Afkoppelen is nog steeds positief. Het waterschap stimuleert dat nog steeds en nog altijd vanuit dezelfde gedachte: minder regenwater naar de afvalwaterzuivering. Dat inzicht is niet veranderd. We merken wel dat er meer aandacht nodig is voor de manier waaróp er wordt afgekoppeld: In de jaren '90 deden we dat heel zorgvuldig, waarbij de hemelwaterafvoer vaak via een bermpassage of helofytenfilter naar de watergang liep. De laatste decennia is het meer: "hup, pijp de sloot in". Dat werkt niet. Hoewel hemelwater veel schoner is dan afvalwater, kan het niet zomaar in de sloot als het afstroomt van daken, verharde terreinen en wegen. Dan moet het even door de bodem of een andere filter.
Dus: ja, graag afkoppelen! En bij elke locatie goed bedenken wat voor oppervlak er wordt afgekoppeld en hoe dat kan worden ingericht zodat de waterkwaliteit niet verslechtert. Want als die verslechtert, dan ben je in overtreding. RIONED actualiseert op dit moment een Afkoppel-beslisboom die in de jaren '90 is ontwikkeld. Die zal ook helpen om de bewustwording uit die tijd weer terug te brengen.
Als er nog meer vragen zijn of eens wil sparren over het nemen van KRW-maatregelen, stuur dan vooral een mail naar krw_gemeenten@agv.nl. Wij denken graag mee in manieren om de waterkwaliteit te verbeteren.